پله و رمپ در فضا های شهری
موارد استفاده :
پله
به عنوان یکی از مصالح پوششی کف ، ارتباط بین سطوح نا همطراز را امکان
پذیر می سازد . پله همچنین می تواند در تعریف فضاها و حتی به عنوان مکانی
برای نشستن و استراحت مورد استفاده قرار گیرد .
ابعاد :در
طرح های شهری برای رعایت اصول ایمنی و راحتی معمولا حداقل عرض پله را 1/5
متر در نظر می گیرند . هر رشته پلکان ترجیحا باید دارای حداقل 3 سکو باشد .
رابطه بین کف پله (t) و ارتفاع یا خیز پله (r) را می توان با استفاده از
فرمول : میلی متر 700 یا 600 2r+ t = محاسبه کرد . حداکثرر ارتفاع پله در
اماکن عمومی شهرها ، 150 میلی متر اما اندازه مناسب تر بین 80 تا 120 میلی
متر است .
وزن یا آهنگ :وزن
یا آهنگ ایمنی بالا رفتن و پایین آمدن از پله را پله را میسر می کند . این
ایمنی با ثابت بودن ابعاد ( کف و ارتفاع ) تامین می گردد . لیک در برخی
نقاط که پله ها در مسیر اصلی و مستقیم قرار ندارند ، برای ایجاد دسترسی
سریع به مکان مورد نظر ، می توان با تغییر متناسب آهنگ ( کاهش تعداد گامها
اما بلند تر برداشتن گامها ) امکان حرکت آهسته تر مسافران پیاده را فراهم
کرد .
مقطع طولی :زمانی که هدف ، ایجاد ایمنی بیشتر باشد ، لازم است تا حد ممکن لبه پله تشخص و وضوح کافی داشته باشد . برای نیل به این مقصود باید : الف : در نحئه پیوند ، نوع مصالح به کار رفته و رنگ آن تغییر ایجاد کرد . ب : انعکاس
یا تصویر لبه ها ، یک خط سایه دار ایجاد کند . پله هایی که لبه آنها گرد (
به شکل بینی گاو ) است ، اگر چه کمتر صدمه می بینند ، اما وضوح و هویت خود
را از دست می دهند .
سطوح شیب دار ( رمپ ها ) :در
شیب 1:12 ( حدودا 8.5% ) حرکت صندلی چرخ دار و کالسکه بچه به خوبی امکان
پذیر است . شیب 1:15 ( 6.7%) مناسب تر است ، اما هیچگاه استفاده از رمپ
هایی با شیب بیش از 1:20 ( 5%) در محوطه بیمارستان ها جایز نیست . سطح رمپ
ها نباید لغزنده بوده و آب های سطحی باید به کرانه های جانبی آن هدایت و
سرازیر شود .
رمپ های پلکان :در
مسیر های طولانی و شیب دار ، رمپ های که پلکانی عملکرد بهتری دارند . این
نوع رمپ ها ، امکان صعود را به صورت پیوسته و یکنواخت ، فراهم می کند . در
این نوع مسیر ها ، حرکت توامان ( شانه به شانه ) دو صندلی چرخ دار و یا دو
کالسکه بچه امکان پذیر خواهد بود . پله های صعود یا سکوها باید وضوح و
برجستگی نمایانی داشته باشند . خیز یا ارتفاع آنها نباید از 100 میلی متر
تجاوز کند . سطح پله می تواند از 450 میلی متر هم کمتر باشد ، اما اندازه
مناسب در حدود 1 متر ، یعنی به اندازه یک گام بلند است . شیب سطح هر پله
حداکثر 8.5% و برای ایجاد تنوع ، می توان پله ها را در دسته های 2 یا 3
تایی در بخشهای مختلف رمپ که به خوبی دیده می شوند ، تعبیه کرد .
پله و رمپ :برای
تامین دسترسی بهتر معلولین و با هدف شکستن و خرد کردن تدریجی شیب های
طولانی می توان ترکیبی از رمپ و پلکان را به کار گرفت . محل تلاقی پله و
رمپ را به گونه طراحی کرد که امکان حرکت آزادنه بین رمپ و پله برقرار گردد .
تغییر سطح :تغییر
سطوح به اندازه چند پله در یک مسیر پیاده ، عنصر جداکننده پیاده روهای
محلی مسیرهای سواره ( مسافران پیاده و وسائل نقلیه ) به شمار می رود . برای
بهبود بخشیدن به چشم انداز، می توان در طول مسیر پیاده ، مکانهایی نظیر
بوفه ، کیوسک های فروش و تعدادی نیمکت را در سطحی مرتفع تر از کف معبر
سواره مستقر کرد . این اختلاف سطح ، عابرین را از خطر تردد وسائل نقلیه در
امان نگاه می دارد .
پلکان جهت نشستن :در
مکان های مرتفع که استفاده از مناظر اهمیت زیاد دارد ( مانند تفرجگاهها ،
حریم رودخانه ها و طول سواحل ) ، باید برای سطح پله ها یا سکوها وسعت
بیشتری در نظر گرفته شود ، به نحوی که در قدم زدن ، نشستن و تماشا کردن به
خوبی امکان پذیر گردد.
ایمنی :پله
ها به ویژه در اماکن عمومی باید هویت و وضوح کافی داشته و از ضوابط مربوط
به ساختمان سازی نظیر تعداد پله ها در یک مسیر ، نحوه قرار گیری پله ها ،
عرض مناسب پاگردها و وضعیت نرده ها تبعیت کند .
روشنایی : تامین نور کافی به ویژه در مکان های غیر هم سطح ، خصوصا در ابتدا و انتهای رشته پلکان ، ضروری است
من هادی پورآخوند(ماهان)فارغ التحصیل معماری از بابلسر -مازندران هستم.هدفم از این وبلاگ کمک به تمام معماران عزیز می باشد و امیدوارم قدم کوچکی در معماری باشد.